Op 4 oktober heeft de vaste commissie voor Justitie en Veiligheid van de Tweede Kamer een algemeen overleg gevoerd met de minister voor Rechtsbescherming, Sander Dekker, over een aantal auteursrechtelijke onderwerpen onder voorzitterschap van Frank Futselaar (SP).

Auteurscontractenrecht
Verreweg de meeste aandacht ging in het debat uit naar het auteurscontractenrecht en dan met name de ongelijkwaardige onderhandelingspositie van makers ten opzichte van exploitanten en het gebrek aan bereidheid van exploitanten, zoals de Persgroep en tot op heden publieke omroepen, om zich aan te sluiten bij de geschillencommissie. Peter Kwint (SP) suggereerde om aansluiting voor exploitanten verplicht te stellen. 
Daarnaast vroeg hij de minister te regelen dat door makers collectief kan worden onderhandeld over (minimum)tarieven. Kathalijne Buitenweg (GL) vroeg de minister expliciet welke mogelijkheden de overheid heeft om dergelijke instrumenten in te zetten en wat er nodig is om partijen te binden.
De woordvoerders van CDA (Chris van Dam) en VVD (Tobias van Gent) erkenden het belang dat makers een fatsoenlijke beloning krijgen, maar stelden zich vooralsnog – op basis van de tussenstand 2,5 jaar na invoering van het auteurscontractenrecht –  terughoudend op ten aanzien van nieuwe regelgeving en legden de verantwoordelijkheid primair bij de sector zelf. Volgens Chris van Dam kan worden geconstateerd dat er een gebrek is aan professionaliteit van de sector in de manier waarop men met elkaar omgaat, een angstcultuur en elkaar bevechten in plaats van elkaar vasthouden in het gezamenlijk belang. Daar ligt in de eerste plaats een verantwoordelijkheid bij de sector om daar verbetering in te brengen. Dat los je niet op met meer regelgeving.

Minister Sander Dekker voor Rechtsbescherming wees er op dat auteursrecht privaat recht is waarbij contractsvrijheid bestaat en dat overheidsingrijpen alleen in bijzondere gevallen gepast is. Auteursrecht draait niet alleen om de makers, ook exploitanten hebben het auteursrecht nodig om hun investeringen terug te verdienen en voor de gebruikers moet het auteursrechtelijk beschermde materiaal toegankelijk blijven. Het ministerie van J&V wil met alle belangen op evenwichtige wijze omgaan.
Hij stelde dat gezamenlijk onderhandelen wel degelijk mogelijk is en dat de sector in staat moet worden geacht dat zelf op te pakken. Makers zouden zich naar zijn mening ook beter kunnen organiseren om gezamenlijk een vuist maken naar exploitanten toe. 
Hij wees op de mogelijkheid die er in de Wet auteurscontractenrecht is gekomen om een collectief onderhandelingsresultaat over tarieven via de minister van OCW verbindend te laten verklaren wanneer daar een algemeen belang mee is gediend. 
Prijsafspraken zijn onder het mededingingsrecht verboden, maar een positieve ontwikkeling is een voorstel van het Europees parlement in het kader van de ontwerprichtlijn over auteursrecht om collectieve prijsafspraken voor auteursrechtcontracten mogelijk te maken. 
De minister heeft desgevraagd toegezegd het juridisch kader voor gezamenlijk onderhandelen in een brief aan de Kamer te verduidelijken. 
Wat betreft de aansluiting bij de geschillencommissie merkte Dekker op dat het mooie van een geschillencommissie juist is dat het niet verplicht is. Dat de omroep, die tenslotte voor een groot deel met publiek geld wordt bekostigd, zich niet aansluit vindt hij wel een groot probleem en ook dat grote persuitgevers hun verantwoordelijkheid hierin niet nemen. 
Hij wees erop dat de NPO de omroepen wel dringend heeft geadviseerd zich aan te sluiten, maar dat hier ook een spanning bestaat met de onafhankelijkheid van de omroepen. 
Hij zal zijn collega minister Slob bij OCW verzoeken informeel overleg te entameren met een aantal partijen om tot een goede oplossing te komen. 
Volgens Kwint is er sprake van marktfalen, freelancers staan immers tegenover multinationals met een enorme marktmacht. Hij stelde dat de weg naar de rechter in principe altijd open staat, maar daar zijn dure advocaten voor nodig. Waarom kan eerst een gang naar de geschillencommissie niet gewoon verplicht worden gesteld?
Voorts wilde hij de precieze voorwaarden horen voor richtprijzen of adviestarieven. Hij heeft ter plekke hierover een VAO (voortgezet algemeen overleg) aangevraagd.
Maarten Groothuizen (D66) vroeg waarom de vertaler niet net als een auteur het wettelijk recht heeft gekregen op inzicht in de exploitatie. 
Volgens Dekker kan de vertaler hierover gewoon afspraken maken in zijn contract en is er daarnaast een mogelijkheid in de burgerlijke rechtsvordering. In het auteurscontractenrecht is een specificatieverplichting opgenomen in het kader van non usus en de bestsellerbepaling. Bovendien zit in de ontwerprichtlijn auteursrecht een aanvullende transparantieverplichting die hij toejuicht. 
Voorts vroeg Groothuizen waarom in het filmauteurscontractenrecht alleen de hoofdmakers recht hebben gekregen op een proportionele vergoeding terwijl ook de bijrollen een “wezenlijke bijdrage” leveren. Dekker antwoordde hierop dat dit het gevolg is geweest van een compromis in de sector, dat via een nota van wijziging in de wet is beland.
Op vragen van Kwint over de billijke vergoeding bij video on demand, antwoordde de minister dat ook hierover inmiddels afspraken zijn gemaakt. Waarop Kwint opmerkte dat grote partijen als Netflix en Amazon hier niet bij betrokken zijn. Buitenweg wees er voorts op dat de afspraken niet dan na peperdure arbitrage tot stand zijn gekomen en gelden tot 2020; zij hoort graag nog van de minister hoe hij gaat zorgen dat het ook daarna goed geregeld is. De minister vindt het verstandig om eerst de toegezegde evaluatie, waarvoor volgend jaar een onafhankelijk onderzoek zal worden gestart, af te wachten.

Wet toezicht 
Groothuizen, Van Dam en Van Gent vroegen naar aanleiding van een bezoek van MKB Nederland om aandacht voor meer eenvoud en transparantie voor ondernemers. Groothuizen wees op het voorbeeld dat ondernemers voor zakelijk gebruik van televisie door meer organisaties dan alleen Videma kunnen worden benaderd en vroeg om een meer proactieve informatieverstrekking door de Kamer van Koophandel. 
De minister bracht hierop het heugelijke nieuws dat hij had vernomen dat de betrokken organisaties hierover recent op hoofdlijnen een akkoord hebben bereikt en voor één regeling en factuur gaan zorgen.
De minister heeft toegezegd over de mogelijkheid tot betere informatievoorziening voor ondernemers in gesprek te gaan met de KvK en dit terug te koppelen in een Kamerbrief. Van Dam vroeg de minister naar zijn appreciatie van het CvTA-rapport over Buma/Stemra. De minister antwoordde blij te zijn dat de rust weergekeerd lijkt te zijn en dat de aanbevelingen van het CvTA worden opgevolgd en zaken op orde worden gesteld, waarbij het College de vinger aan de pols houdt. Het CvTA heeft aangegeven behoefte te hebben aan nieuwe instrumenten, zoals een geschiktheidstoets voor nieuwe bestuurders. Dat zal worden bekeken bij de in voorbereiding zijnde aanpassing van de Wet Toezicht.

Overige onderwerpen
Chris van Dam merkte op dat het auteursrecht een bijzonder ingewikkeld speelveld laat zien dat vanuit verschillende invalshoeken aan de orde komt. Hij vroeg de minister in een brief aan de Kamer te verduidelijken welk departement – J&V, OCW, dan wel EZK – nu precies gaat over welk onderwerp en hoe de betreffende ministeries hun rol zien. Tevens vroeg van Dam om de visie van de minister op de value gap tussen de grote platforms enerzijds en de makers en producenten van auteursrechtelijk beschermd werk, anderzijds. De minister zegde toe hier nader schriftelijk op in te zullen gaan.
Van Gent vroeg naar de mogelijke gevolgen van de ontwerp auteursrichtlijn voor de Nederlandse situatie. Minister Dekker gaf aan dat de triloog hierover net van start is gegaan. Het gaat om een groot aantal onderwerpen, waarbij Nederland met name positief is over een aantal nieuwe beperkingen, o.a. voor datamining, en de al eerder genoemde transparantieplicht in het auteurscontractenrecht, mits onnodige administratieve rompslomp kan worden voorkomen.

Toezeggingen:
-    Voortgezet Algemeen Overleg agenderen, met Peter Kwint (SP) als eerste spreker (vermoedelijk zal hij een motie indienen over verplichte aansluiting bij de geschillencommissie).
-    Minister Dekker stuurt nog voor de begrotingsbehandeling van J&V een brief naar de Kamer waarin de verdeling van bevoegdheden van J&V, OCW en EZK op dit onderwerp worden verduidelijkt. Daarin wordt meegenomen een uiteenzetting over de huidige mogelijkheden voor collectief onderhandelen.
-    Brief van minister Dekker over de afspraken die zijn gemaakt met CBO’s over de billijke vergoeding bij on demand exploitatie en hoe deze zich verhouden tot de activiteiten van grote buitenlandse platforms, waarin ook zal worden ingegaan op de thematiek van de value gap.
-    Brief van minister Dekker met terugkoppeling over het gesprek met de Kamer van Koophandel over informatieverstrekking over auteursrechtregelingen.
-    Dekker vraagt OCW-collega Slob informeel overleg te voeren met grote opdrachtgevers, waaronder omroep en persuitgevers, om ze te bewegen zich aan te sluiten bij de geschillencommissie auteurscontractenrecht en zal over de resultaten de Kamer t.z.t. schriftelijk informeren.

04-10-2018