Welhaast geruisloos heeft een historische aanpassing van de Auteurswet plaatsgevonden. De wet van 5 november 2014 tot wijziging van de Auteurswet in verband met de afschaffing van bescherming van geschriften zonder oorspronkelijk karakter of persoonlijk stempel van de maker is op 14 november jl. in het Staatsblad verschenen. Deze wetswijziging zal 1 januari 2015 in werking treden.

Niet verenigbaar met Europese recht
De adviescommissie Auteursrecht van het ministerie van V&J heeft op 25 juli 2012 geadviseerd dat de geschriftenbescherming niet verenigbaar is met het Europese recht. De Commissie concludeert dat op grond van het Football Dataco-arrest de geschriftenbescherming niet langer van toepassing kan zijn op programmagegevens en andere gegevensverzamelingen die zijn aan te merken als databank in de zin van art. 1 Databankenrichtlijn. Geadviseerd is de volledige geschriftenbescherming af te schaffen door het woord “alle” in art. 10 lid 1 onder 1 Aw te schrappen, tenzij zwaarwegende economische redenen zich daartegen verzetten. Lees het volledig bericht met alle verwijzingen over het advies hier.

Vreemde eend in de bijt
In april 2013 organiseerde IE-Forum een bijeenkomst over de voorgenomen afschaffing van de geschriftenbescherming “Dansen op het graf van de geschriftenbescherming” met Dirk Visser en Bernt Hugenholtz.
Visser gaf een historisch overzicht. In het arrest Leidse Feestwijzer van 21 november 1892 heeft de Hoge Raad voor het eerst de geschriftenbescherming voor onpersoonlijke geschriften erkend. Hierna volgden nog vele andere uitspraken waarin niet persoonlijke geschriften bescherming verkregen. Bij de totstandkoming van de Auteurswet van 1912 is de geschriftenbescherming opgenomen in artikel 10 lid 1 sub 1 Aw. In de woorden “alle andere geschriften” kan deze bescherming gelezen worden. Sommigen beweren dat de geschriftenbescherming mededingingsrechtelijk van aard is, terwijl anderen de mening zijn toebedeeld dat zij van auteursrechtelijke aard is.
In de loop der jaren is de geschriftenbescherming in de rechtspraak nader uitgewerkt, maar desondanks blijven er vele onduidelijkheden bestaan. Er is een beperkte bescherming voor onpersoonlijke geschriften aangenomen in de Radioprogramma-arresten. Zo moet er sprake zijn van opschriftstelling die bestemd is om openbaar gemaakt te worden. Slechts directe ontlening en eenvoudige herhaling worden als inbreuk aangemerkt. Er blijft veel kritiek op deze vreemde eend in de bijt.

Programmagegevens
Hugenholtz ging nader in op de aan de geschriftenbescherming ontleende bescherming van programmagegevens. De Radioprogramma-arresten bepalen niet alleen dat niet oorspronkelijke geschriften onder het auteursrecht vallen, maar ook dat rekening moet worden gehouden met het bijzondere karakter ervan. Artikel 2.140 Mediawet hield een omkering van de bewijslast in. De gebruiker van de gegevens diende aan te tonen dat de door hem gebruikte gegevens niet direct of indirect ontleend waren aan de programmaoverzichten van de omroepen. Later is in het nieuwe artikel 2.139 Mediawet een dwanglicentie opgenomen. De omroepen worden verplicht programmagegevens te leveren aan derden tegen een vaste marktconforme vergoeding.
Dirk Visser en Bernt Hugenholtz waren het eens dat de afschaffing van de geschriftenbescherming ten aanzien van databanken onvermijdelijk en wenselijk is.
Lees
hier een verslag van deze bijeenkomst.

Hamerstuk
Er volgt een internetconsultatie waarop slechts een beperkt aantal reacties komt, waaruit geconcludeerd kon worden dat er geen zwaarwegende economische redenen zijn die zich verzetten tegen afschaffing. Tot aan de Databankenrichtlijn betekende de geschriftenbescherming in de praktijk voor auteurs en uitgevers van geschriften een welkom vangnet in hun aanpak van inbreuken. Na de invoering van de databankenbescherming is het belang van dit vangnet sterk afgenomen.
Na een korte schriftelijke vragenronde is het wetsvoorstel zowel in de Tweede als in de Eerste Kamer als hamerstuk aangenomen.
In artikel 10, eerste lid, onderdeel 1, wordt inderdaad “alle” geschrapt.

Uitzondering voor overname berichten nu ook verduidelijkt
Tevens wordt artikel 15, de beperking voor het overnemen uit de pers door de pers, gewijzigd door “nieuwsberichten, gemengde berichten” te vervangen door alleen “berichten” en het tweede lid te schrappen.
Dit tweede lid zorgde ervoor dat berichten waarop geen auteursrecht rust vanwege het ontbreken van een oorspronkelijk karakter of persoonlijk stempel van de maker (korte feitelijke nieuwsberichten en gemengde berichten) overgenomen konden worden, ook al was een auteursrechtvoorbehoud gemaakt. Anders zouden dit soort berichten niet overgenomen kunnen worden als gevolg van de onpersoonlijke geschriftenbescherming. Nu deze is vervallen, is het ook niet meer nodig ‘onpersoonlijke’ nieuwsberichten en gemengde berichten uit te zonderen. Berichten waarop auteursrecht rust mogen onder voorwaarden uit de pers door de pers worden overgenomen, waaronder de voorwaarde dat door de rechthebbende geen voorbehoud is gemaakt. Over de reikwijdte van nieuwsberichten en gemengde berichten bestond in de praktijk veel verwarring en dat is nu ook gelijk opgelost.

Wetswijziging 1 januari 2015
De wet van 5 november 2014 tot wijziging van de Auteurswet in verband met de afschaffing van bescherming van geschriften zonder oorspronkelijk karakter of persoonlijk stempel van de maker is op 14 november in het
Staatsblad verschenen. Deze wetswijziging zal bij Koninklijk Besluit op 1 januari 2015 in werking treden. Er is geen aanleiding om van de vaste data voor wetswijziging – per 1 januari of per 1 juli – af te wijken. Als voor die tijd een rechthebbende een beroep wil doen op de onpersoonlijke geschriftenbescherming zal dat kansloos zijn, omdat inmiddels ook door de Hoge Raad is vastgesteld dat deze bescherming in strijd met het Europese recht is.

20-11-14